تاریخ تازهها
Latest episode
24 episodes
- در انتخابات میاندورهای کنگرۀ آمریکا در سوم نوامبر / ۱۲ آبان، یکی از نامهایی که بسیار شنیده میشد نام «عبدالرحمن محمد السید»، سناتور منتخب دموکرات از میشیگان بود. در رسانههای جهان از او با نام کوتاه شدهاش «عبدل السید» یاد میکنند. او نخستین سناتور مسلمان در تاریخ ایالات متحده است. بسیاری از تحلیلگران انتخاب او را چرخشگاهی در تاریخ انتخابات سنای آمریکا میدانند.
این سناتور ۴۲ ساله پزشک اپیدمیولوژیست است؛ در ایالات متحده از پدر و مادری مصری زاده شده؛ در کالج اوُریِل دانشگاه آکسفورد و دانشگاه میشیگان در رشتههای بیولوژی و علوم سیاسی درس خوانده و دکترای پزشکیاش را از دانشگاه کلمبیا در نیویورک گرفته است. او وابسته به جناح چپ حزب دموکرات است.
عبدل السید از حامیان سرسخت فلسطینیان است و در کارزارهای انتخابات میاندورهای حملات خود را بر یک موضوع متمرکز کرده بود و آن، ماجراجوییهای نظامی رئیسجمهور آمریکا در خاورمیانه بود. پیام او به انتخابکنندگان بسیار ساده و اثرگذار بود. او در گفتارهایش بیش از همه به دولت اسرائیل در مقام «متحد» بیقید و شرط ایالات متحد آمریکا میتاخت. میگفت: متحدی که پول شما را میگیرد تا شما را به جنگهایی بکشاند که نباید در آنها جنگید، متحد نیست. ما میخواهیم مالیاتهامان در همینجا برای بهبود نظام بهداشتی و وضع دبستانها و دبیرستانها و بازسازی زیرساختهامان هزینه شود. ما نمیخواهیم پولمان صرف تأمین مالی آپارتاید، نسلکشی یا جنگ بشود.
پیام عبدل السید در آغاز به گونهای محدود در میان مردم حوزۀ انتخاباتیاش بازتاب پیدا کرد منطقهای که در آن، سطح رفاه مردم و کیفیت زندگی آنان بر اثر دههها صنعتزدایی بسیار پایین آمده است. سپس، در میان بیشینۀ مردم آمریکا که از سیاست خارجی ترامپ سردرگم شده اند، طنینانداز شد.
در روزهای پیش از انتخابات، کارزارهای انتخاباتی در صحنۀ سیاسی ایالت میشیگان رئیس جمهور آمریکا را سخت نگران کرده بود چنان که در یک سخنرانی گفت: من اینجا هستم تا از سناتور شدن یک جهادگرای وابسته به اخوان المسلمین جلوگیری کنم. درواقع، عبدل السید، این مرد ۴۲ سالۀ مصریتبار وابسته به جناح چپ دموکراتها، در آن روزها به یکی از دشمنان اصلی رئیس جمهور آمریکا تبدیل شده بود. با این حال، او در انتخابات میاندورهای سوم نوامبر، برخلاف همه پیشبینیها، با از آنِ خود کردن حدود ۵۲ درصد آرا در برابر ۴۶ درصد آرای رقیب جمهوریخواه خود، مایک راجرز، به پیروزی رسید و بدینسان، تنها کرسی وابسته به جناح چپ دموکراتها را در مجلس سنا نجات داد.
حقیقت این است که روابط نزدیک ترامپ با نتانیاهو و پشتیبانیاش از او در انتخابات اسرائیل و نیز عملیات مشترک نظامی دو کشور آمریکا و اسرائیل برضد ایران در ماه فوریه، به اعتبار جمهوریخواهان در انتخابات میاندورهای آسیب فراوان زد. این ایده که پای رئیسجمهور آمریکا را بنیامین نتانیاهو و موساد به جنگ کشاندند و سببساز افزایش قیمت نفت شدند، در میان شهروندان آمریکا بازتابی گسترده یافت و وِرد زبان منتقدان و مخالفان ترامپ شد. چنان که ترامپ درست در همان روز رأیگیری اعلام کرد که دولت آمریکا پرداخت کمکهای سالانه به اسرائیل را که حدود ۴ میلیارد دلار در سال است، تا پایان سال ۲۰۲۶ میلادی متوقف خواهد کرد. اما انتقادهای تند عبدل السید، نامزد حزب دموکرات، به دولت اسرائیل کار خود را کرده بود.
در ماههای گذشته، عبدل السید در انتقاد از سیاستهای اسرائیل در خاورمیانه گهگاه بیاحتیاطی کرده بود. برای مثال، در مارس ۲۰۲۶ / اسفند ۱۴۰۴ هنگامی که یک تروریست - که اعضای خانوادهاش در حملۀ هوایی اسرائیل در لبنان کشته شده بودند - به کنیسهای در حومۀ دیترویت حمله کرد، عبدل السید با محکوم کردن آن حمله، سخنانی بر زبان راند که خشم جامعۀ یهودی را برانگیخت. او گفت : «آسیب دیدگان آسیب میزنند». اما در ۲۹ اوت / ۷ شهریور ۱۴۰۵، تنها چند هفته پیش از انتخابات، به اشتباه خود اعتراف کرد و از یک سازمان سیاسیِ نمایندۀ رأیدهندگان دموکراتِ یهودی در میشیگان عذرخواهی کرد و گفت: من اشتباه کردم.
عذرخواهی او و پذیرش خطای خود در میان جامعۀ یهودیان بازتاب مثبت داشت، چنان که در انتخابات میاندورهای اکثریت آنان در میشیگان به عبدل السید رأی دادند و او را به نخستین سناتور مسلمان در تاریخ ایالات متحده تبدیل کردند. برپایۀ نظرسنجیها از ۵۷ تا ۶۰ درصد رأیدهندگانِ دموکراتِ یهودی به او رأی داده اند.
به نوشتۀ «آی ۲۴ نیوز»، شبکه خبری بینالمللی شبانه روزی اسرائیل، درست است که سیاست خارجی آمریکا و امنیت اسرائیل از دغدغههای اصلی رأیدهندگان یهودی آمریکایی است، اما آنان در انتخابات بیش از همه به مسائل داخلی توجه میکنند. کارزار عبدل السید در دفاع از قدرت خرید مردم، بهداشت همگانی و عدالت اجتماعی در میان بخشهای مترقی و دانشگاهی جامعه بسیار اثرگذار بود.
گفتمان عبدل السید که نفوذ بیش از حد پول را در سیاست آمریکا محکوم میکرد، برای رأیدهندگان یهودی جذاب بود. افزون بر این، برپایۀ برخی نظرسنجیها شمار فزایندهای از یهودیان آمریکایی احساس میکردند که کوششهای لابیگری تهاجمی یا سیاستهای دولت اسرائیل در غزه به یهودستیزی در افکار عمومی دامن میزند.
به رغم اتهاماتی که از سوی جناح راست و برخی سازمانهای یهودی محافظهکار دربارۀ ضد اسرائیلی بودن سناتور منتخب دموکرات مطرح شده بود، السید کوشید مرز روشنی میان انتقاد از دولت اسرائیل و امنیت یهودیان آمریکایی بکشد. عبدل السید در سراسر کارزارهای انتخاباتیاش همواره اعلام میکرد که برای او مبارزه با یهودستیزی و امنیت جامعه یهودی بسیار اهمیت دارد و امنیت یهودیان را درست مانند امنیت خانواده خودش جدی میگیرد. چنین بود که توانست بر دودلی گروههایی از یهودیان پایان دهد و از رأی آنان برخوردار شود.
به نوشتۀ «تایمز اسرائیل»، السید در دفاع از دیدگاههای ضد اسرائیل تنها نیست. دموکراتها کنترل مجلس نمایندگان و سنا را به دست گرفته اند و شکست سنگینی بر دونالد ترامپ تحمیل کرده اند. چندین منتقد سرسخت اسرائیل از جناح چپ افراطی نیز کرسیهایی در مجلس نمایندگان به دست آورده اند. به نظر میرسد حزب دموکرات به طور کلی از اسرائیل فاصله گرفته است.
با این حال، به رغم همۀ این تحلیلها و نظرپردازیها دربارۀ پیروزی عبدل السید در انتخابات میاندورهای آمریکا در سوم نوامبر و راه یافتن او به مجلس سنا، بعید مینماید که حزب دموکرات آمریکا یکسره به اسرائیل پشت کند. - پیروزی احتمالی دموکراتها در انتخابات میاندورهای آمریکا در سوم نوامبر ۲۰۲۶ / یازده آبان ۱۴۰۵ محدودیتهای قانونی برای دونالد ترامپ ایجاد خواهد کرد تا او نتواند با خاطری آسوده دوباره به ایران حمله کند. به عقیدۀ بسیاری از کارشناسان، این انتخاباتِ فدرال و محلی نوعی همهپرسیِ ملی دربارۀ سیاستهای رئیس جمهور کنونی آمریکاست. نظرسنجیها «حزب جمهوریخواه» یعنی حزب حاکم بر کاخ سفید را بازندۀ این انتخابات اعلام میکنند.
گروههای بزرگی از مردم آمریکا بهویژه کشاورزان از افزایش قیمتها و گرانی روزافزونِ گوشت و سوخت سخت ناراضیاند. احتمال از سر گرفتن جنگ با ایران و درگیر شدن آمریکا در جنگ اوکراین نیز بر نگرانیها افزوده است. از سوی دیگر، چنان که مایک جانسون، رئیس مجلس نمایندگان، و جی. دی. ونس، معاون رئیس جمهور، هشدار داده اند، پیروزی دموکراتها در مجلس نمایندگان کوششهای جمهوریخواهان را در قانونگذاری نقش بر آب خواهد کرد و راه را برای تحقیقات گوناگونِ کنگره و استیضاح دولت خواهد گشود.
به گزارش شبکۀ تلویزیونیِ «الجزیره»، در انتخابات سوم نوامبر، جنگ با ایران به موضوع اصلی سیاست خارجی دولت آمریکا تبدیل شده و به سبب پیامدهای اقتصادیاش جایگاه برتر جمهوریخواهان را در کنگره تهدید میکند. برپایۀ نظرسنجیها ۶۵ درصد آمریکاییها از مدیریت جنگ و بهطور کلی از عملکرد نظامی ترامپ ناراضی اند و محبوبیت او در پایینترین سطح تاریخی خود قرار دارد. گفته میشود در حال حاضر میزان محبوبیت او در میان مردم از ۳۲ تا ۳۷ درصد نوسان میکند.
به عقیدۀ شماری از کارشناسان، ازسرگیری جنگ با ایران به نتایج این انتخابات بستگی دارد. اما برخی از آنان چنین اعتقادی ندارند. برای مثال، تاکر کارلسون، تحلیلگر سیاسی آمریکایی، عصر یکشنبه یکم نوامبر / نهم آبان در مطلبی بلند در شبکه اجتماعی ایکس نوشت که بنیامین نتانیاهو ترامپ را برای حمله به یک سایت هستهای مشکوک در مرکز ایران زیر فشار قرار داده است. بنابراین، احتمال دارد رئیس جمهور آمریکا در روزهای آینده دستور حملۀ هستهای به ایران را صادر کند.
به نوشتۀ کارلسون، این سایت در «کوه کلنگ» در استان اصفهان در نزدیکی تأسیسات هستهای نطنز قرار دارد. اسرائیلیها مدعی اند جمهوری اسلامی فعالیتهای غنیسازی اورانیوم را در آن سایت هستهای از سر گرفته است. به نوشتۀ کارلسون، سلاحهای متعارف آمریکایی نمیتوانند به حدود ۹۰ متر سنگ خارا که از تونلهای زیرزمینی این سایت محافظت میکند، نفوذ کنند. در نتیجه، حملۀ هستهای تنها گزینۀ نظامی است.
کارلسون معتقد است که به دنبال انتخابات پارلمانی اسرائیل، بنیامین نتانیاهو برای به دست آوردنِ اکثریتِ ۶۱ کرسی در کنِسِت به مداخلۀ نظامی ترامپ در ایران نیاز دارد. وگرنه با خطر از دست دادن قدرت، بازجویی یا حتی زندانی شدن رو به روست. به گفتۀ کارلسون، نتانیاهو چندین مقام عالیرتبۀ آمریکایی از جمله «پیت هِگسِت»، وزیر دفاع، و دریابُد «برَد کوپر»، فرمانده «ستاد فرماندهی مرکزی ایالات متحده» (سِنتْکام) را نیز برای از سرگیری عملیات نظامی گسترده برضد ایران زیر فشار قرار داده است. گویا مارکو روبیو، وزیر امور خارجه، و جان راتکلیف، رئیس سازمان سیا، نیز با نتانیاهو همعقیده اند. به گفتۀ او، اما جی. دی. ونس، معاون رئیس جمهور، و استیو ویتکاف، فرستادۀ ویژۀ ترامپ، رسیدن به توافق دیپلماتیک را ترجیح میدهند و میکوشند ترامپ را از چنان ماجراجویی خطرناک برحذر دارند.
در ایالات متحده، هنگامی که رئیس جمهوری در انتخابات میاندورهای اکثریت را در یک یا هر دو مجلسِ کنگره از دست میدهد، از قدرتش بسیار کاسته میشود. زیرا با یک قوّه قانونگذاریِ ناسازگار یا حتی دشمنخو رو به رو میشود. چنان که برای ادامۀ فرمانرواییاش بیشتر وقتها ناگزیر میشود از حق وتو یا امضای «فرمانهای اجرایی» استفاده کند.
در تاریخ انتخابات آمریکا مواردی را میتوان نشان داد که نتیجۀ انتخابات میاندورهای، رئیس جمهور را برای ادامۀ حکومت با دشواریهای جدی رو به رو کرد. در انتخابات میاندورهای سال ۲۰۱۰ هنوز دو سال از حضور باراک اوباما در کاخ سفید نگذشته بود که آمریکاییها نارضایتی خود را از ریاست جمهوری او آشکار کردند. در دوم نوامبر آن سال، حزب دموکرات اکثریت را در مجلس نمایندگان از دست داد و در مجلس سنا نیز ۶ کرسی را به جمهوریخواهان باخت و تنها با ۵۱ کرسی اکثریت را حفظ کرد. چنان که باراک اوباما در دو سال باقیماندۀ ریاست جمهوریاش بیشتر وعدههای انتخاباتیاش را کنار گذاشت.
در انتخابات میاندورهای سال ۱۹۸۲ که در دورۀ ریاستجمهوری رونالد ریگان و در شرایط رکود اقتصادی شدید برگزار شد، حزب جمهوریخواه ۲۶ کرسی را در مجلس نمایندگان از دست داد و با اینکه در مجلس سنا اکثریت را حفظ کرد، ریگان برای پیشبرد سیاستهای داخلیاش با دشواریهای فراوان رو به رو شد. البته او پس از بهبود وضع اقتصادی آمریکا در دو سال باقیمانده محبوبیت خود را بازیافت و در انتخابات ریاست جمهوری سال ۱۹۸۴ برای بار دوم به پیروزی رسید.
در انتخابات میاندورهای سال ۱۹۹۴ در زمان ریاست جمهوری بیل کلینتون نیز که به «انقلاب جمهوریخواهان» شهرت یافت، حزب دموکرات شکستی سنگین خورد. دموکراتها زیر رهبری بیل کلینتون ۵۴ کرسی را در مجلس نمایندگان و ۸ کرسی را در مجلس سنا از دست دادند. حزب جمهوریخواه پس از ۴۰ سال برای نخستین بار در هر دو مجلس نمایندگان و سنا به اکثریت دست یافت و چشمانداز سیاسی آمریکا بهکل دگرگون شد.
با این حال، بیل کلینتون توانست با سیاستهای میانهروانهاش در دو سال باقیمانده محبوبیت از دست رفتهاش را بازیابد و در انتخابات ریاستجمهوری سال ۱۹۹۶ به رغم کنگرهای با اکثریت جمهوریخواه، دوباره پیروز شود و نخستین رئیس جمهور دموکرات پس از فرانکلین روزولت باشد که برای دو دورۀ پیاپی به ریاست جمهوری آمریکا انتخاب میشد.
در انتخابات میاندورهای سال ۱۹۴۶ در زمان ریاست جمهوری هری ترومن، حزب دموکرات ۵۴ کرسی در مجلس نمایندگان و ۱۲ کرسی در سنا را از دست داد و کنترل هر دو مجلسِ کنگره را به جمهوریخواهان واگذاشت. ترومن دو سال باقیمانده را از راه صدور «فرمانهای اجرایی» و با سرزنش مخالفان جمهوریخواه خود حکومت کرد. او معاون فرانکلین روزولت بود و پس از درگذشت او ریاست جمهوری را عهده دار شده بود.
باری، موضع تهاجمی ترومن در دو سال باقیمانده بر محبوبیت او در افکار عمومی آمریکاییان افزود چنان که توانست در انتخابات ریاست جمهوری ۱۹۴۸ نامزد جمهوریخواهان را شکست دهد و به ریاست جمهوریاش ادامه دهد.
پرسش این است که آیا دونالد ترامپ در صورت از دست دادن اکثریت در کنگره، برای کاربست سیاستهایش راه ترومن را انتخاب خواهد کرد یا راه بیل کلینتون را؟ به گفتۀ بسیاری از کارشناسان، هیچ چیز از او بعید نیست. - امروز سهشنبه ۲۷ اکتبر ۲۰۲۶ / ۵ آبان ۱۴۰۵ بیش از ۷ میلیون رأیدهندۀ اسرائیلی برای انتخاب ۱۲۰ نمایندۀ کنِسِت، پارلمان اسرائیل، به پای صندوقهای رأی رفتهاند. کارشناسان، این انتخابات را انتخاباتی حیاتی توصیف میکنند و آن را نوعی همهپرسی به سود یا به زیان بنیامین نتانیاهو، نخستوزیر کنونی اسرائیل، میدانند. نتیجۀ این انتخابات در حیات سیاسی فرانسه نیز بازتابی کم و بیش گسترده خواهد داشت.
کشاکشهای سیاسی و نگرانیهای امنیتی اسرائیل بیشتر وقتها به فرانسه نیز راه مییابد و به موضوع بحثهای سیاسی تبدیل میشود. برای مثال، احزاب راست سنتی و راست افراطی فرانسه، امنیت اسرائیل، حق دولت آن کشور برای دفاع از خود و مبارزه با تروریسم را اصولی بیقید و شرط میدانند، اگرچه بعضی از آنها نه ائتلاف کنونی بلکه جریانهای میانه روتر را برای زمامداری آن کشور ترجیح میدهند.
اما بیشتر احزاب چپگرا بهویژه حزب «فرانسۀ تسلیم ناپذیر» از ائتلاف جریانهای راستگرا و راست افراطیِ اسرائیل به رهبری بنیامین نتانیاهو به شدت انتقاد میکنند. آنها کشتار مردم غزه را «نسلکشی» توصیف می کنند و خواهان پایان یافتن جنگ غزه، شهرکسازیهای اسرائیل در کرانۀ باختری و سرانجام، به رسمیت شناختن فوری کشور فلسطین اند. وگرنه، خواهان کاربستِ تحریمهای اقتصادی بر کشور اسرائیل اند. به همین سبب، اگرچه انتخاباتِ پارلمانی در اسرائیل برگزار میشود، اما پیامدهای آن در جامعۀ سیاسیِ فرانسه بیتأثیر نخواهد بود.
مقامهای فرانسوی همواره در بارۀ بازتاب تنشهای سیاسی خاورمیانه در فرانسه هشدار داده اند. دولت فرانسه نگران است از این که شور و هیجان فضای انتخاباتی اسرائیل به خاک فرانسه منتقل شود و به درگیریهای گروهی و فرقهای بینجامد. بیجهت نیست که رهبران کنونی اسرائیل از جمله بنیامین نتانیاهو و ایتامار بن گویر، وزیر امنیت ملی اسرائیل، در رسانههای آن کشور به تجزیه و تحلیل رویدادهای ۱۷ اکتبر / ۲۵ مهر فرانسه پرداخته اند و اوضاع و احوال سیاسی و امنیتی فرانسه را به باد انتقاد گرفته اند.
به گفتۀ آنان، رهبران فرانسه و چند کشور دیگر اروپایی از مهار کردن اسلام رادیکال و درنتیجه، از برقراری امنیت در کشورهای خود فرومانده اند. بنیامین نتانیاهو گفته است فرانسه تسلیمِ اسلام رادیکال شده است. بعضی از مفسران اسرائیلی معتقدند که سخنان او در عین حال مصرف داخلی دارد و او با این سخنان سیاستهای دولت خود را در مبارزه با تهدید تروریستی توجیه میکند.
رسانههای فرانسوی لفاظیهای گزنده و سخنان طعنه آمیز نخستوزیر اسرائیل را دربارۀ اوضاع و احوال کنونی فرانسه بدون تفسیر و موشکافی منتشر نمیکنند. اما بعضی از نشریهها و شبکههای تلویزیونیِ وابسته به راست افراطی سخنان او را بیهیچ توضیحی بازگو میکنند. خبرنگاران و تحلیلگران این رسانهها معمولاً سخنان او را تأیید میکنند. بعضی از روشنفکران طرفدار ایدههای راست افراطی نیز داوریهای او را دربارۀ رویدادهایی مانند رویدادهای ۱۷ اکتبر / ۲۵ مهر، چاشنی نظرپردازیهای خود دربارۀ آن رویدادها میکنند. چنان که چند روز پیش نویسندهای در یکی از رسانههای فرانسوی گفت: غارتگران در تظاهرات ۱۷ اکتبر هنگامی که ویترین مغازهها را میشکستند، میخندیدند و فریاد میزدند: والله! والله!
معنای سخن این نویسنده جز این نیست که غارتگرانِ مغازهها همه، مسلمان یا عربتبار بودند. دونالد ترامپ، رئیس جمهور آمریکا نیز در شبکۀ اجتماعی «سوشال تروث» صحنههای هرج و مرج در تظاهرات فرانسه را سرراست به سیاستِ مهاجرتی فرانسه نسبت داد و نوشت: مهاجرت افرادی که «نفرت در دلهاشان» موج میزند، فرانسه را که زمانی کشورِ بزرگی بود در هم شکسته است. او خطاب به مقامهای فرانسوی گفت: مرزهای کشورتان را ببندید و پیش از آن که خیلی دیر شود، کنترل اوضاع را دوباره در دست بگیرید!
در آستانۀ انتخابات میاندورهای آمریکا، رئیس جمهور آن کشور و معاونش، جی. دی. ونس، از تصاویر خسارتهای ایجاد شده در ناآرامیهای فرانسه که در «فاکس نیوز» پخش شد، بهره برداری کردند و به رأیدهندگان آمریکایی هشداردادند. دونالد ترامپ با لحنی کوبنده به مخاطبانش گفت: وقتی میبینید منارههای کلیسا در آتش میسوزند، به خودتان بگویید: این همان کاری است که دموکراتها میخواهند با آمریکا بکنند.
او در ۱۹ اکتبر در یک گردهمایی انتخاباتی در کانزاس به هوادارانش گفت: فرانسه به دست مهاجران، جهادگرایان و کمونیستها غارت و به خاکستر تبدیل شده است. در ۲۳ اکتبر نیز در فلوریدا افزود: وقتی به چپ میپیچید، همین اتفاق میافتد. به گفتۀ بسیاری از تحلیلگران مستقل، این نوع بهره برداری سیاسی از ناآرامیهای فرانسه بخشی از یک استراتژی انتخاباتی است که ترامپ و اطرافیان او با هدف بسیج مجدد پایگاه مردمی خود انجام میدهند.
تلویزیون دولتی روسیه نیز چندین روز پیاپی صحنههایی از آشوب و غارت مغازهها را در تظاهرات ۱۷ اکتبر فرانسه نشان داد. شبکههای تلویزیونی زیر کنترل پوتین تصاویری از مراکز شهری ویران شده را پیوسته پخش میکردند و مدعی بودند که نیروهای انتظامی فرانسه بهکل ناتوان از رویارویی با آشوبگران و جلوگیری از ویرانگریهای آنان هستند. تبلیغاتچیهای بدنام روس مانند ولادیمیر سولوویِف از این ناآرامیها برای مسخره کردن رئیس جمهور فرانسه و انتقاد از حمایت مالی فرانسه از اوکراین استفاده میکنند و میگویند: مکرون به جای حمایت مالی از اوکراین بهتر است به مشکلات داخلی فرانسه بپردازد.
رسانههای دولتی جمهوری اسلامی نیز با نمایش ناآرامیها، آشوبگریها و درگیریهای پلیس فرانسه با تظاهرکنندگان، کوشیدند با تکیه بر خواستههای اقتصادی و صنفی معترضان، ناکارآمدی نظام اقتصادی فرانسه را برجسته کنند. تحلیلگرانِ آن رسانهها با اشاره به شمار بالای بازداشتشدگان و زخمیها تصویری از جامعۀ فرانسه عرضه کردند که گویا در آستانۀ جنگ داخلی قرار دارد. این تصویر همان تصویری است که راست افراطی فرانسه برای هراساندن شهروندان فرانسوی تبلیغ میکند. البته، جمهوری اسلامی نخستین بار نیست که از ناآرامیهای کشورهای اروپایی بهویژه فرانسه برای چانهزنی و سرپوش گذاشتن بر سرکوب تظاهرات اعتراضی ایرانیان در داخل استفاده میکند.
بهره بردای سیاسی از رویدادهای ۱۷ اکتبر فرانسه به این چهار کشور خلاصه نمیشود. رهبران بعضی از کشورهای دیگر نیز در این باره سخنانی بر زبان رانده اند. اما آنچه برای فرانسویان اهمیت دارد، بحث و جدلی است که پس از آن رویدادها در جامعۀ سیاسی کشورشان درگرفته است. اندیشهگران و سیاستمداران مسئول و دورنگر، رسانهها، تحلیلگران و مسئولان سیاسی را به میانه روی در گفتار و دوری از افراط در داوری فرامیخوانند تا فرانسه دیگر شاهد رویدادهایی مانند حملۀ مسلحانه با ماهیت تروریستی و انگیزۀ نژادپرستانه نباشد که در روز جمعه ۲۳ اکتبر ۲۰۲۶ / ۱ آبان ۱۴۰۵ در یکی از حومههای غربی پاریس به کشته شدن یک تن و زخمی شدن دستکم ۵ تن فرانسوی خارجیتبار انجامید. - تظاهرات سراسری فرانسویان در اعتراض به گرانی و افزایش هزینههای زندگی که روز شنبه ۱۷ اکتبر ۲۰۲۶ / ۲۵ مهر ۱۴۰۵ در بیش از ۱۴۰ جای فرانسه از جمله پاریس و شهرهای بزرگ آن کشور و در ادامۀ جنبش دانشآموزان دبیرستانی و دانشجویان برگزار شد، با صحنههایی از خشونت و غارت در مقیاسی بیسابقه از زمان «جنبش جلیقه زردها» همراه بود.
مراکز شهری در بسیاری از شهرها بهویژه پاریس، لیون، مارسی، بوردو، تولوز و لیموژ آسیب فراوان دیدند. غارتگران مغازهها را غارت کردند؛ خرابکاران چندین ساختمان اداری و اجتماعی و نیز خودروها و دیگر وسایل نقلیه را به آتش کشیدند. بخش بزرگی از ساختمان تاریخی شهرداری لیموژ به آتش سوخت.
تظاهرات گسترده و سراسری روز شنبه در پاسخ به فراخوانی برگزار شد که کنشگرانِ «جنبش جلیقه زردها» در هماهنگی با دانشآموزان دبیرستانی و دانشجویان در شبکههای اجتماعی منتشر کرده بودند. شمار شرکت کنندگان در تظاهرات برپایۀ آمار پلیس، ۵۵۰،۰۰۰ نفر و به گفتۀ برگزارکنندگان، ۸۰۰،۰۰۰ نفر بود.
نخستین بار نیست که آشوبگران با تظاهرکنندگان درمیآمیزند و دست به آشوبگری میزنند. به گفتۀ کارشناسان، کمتر تظاهراتی در فرانسه میتوان سراغ کرد که از آشوبگری و خرابکاری در امان مانده باشد. این آشوبگران کیستند؟ مقامهای مسئول کشور و بیشتر ناظران میدانی از دو گروه اصلی سخن میگویند. نخست، کنشگرانِ ایدئولوژیک و دوم، غارتگرانِ فرصتطلب.
روزنامۀ «لاکروا» در فردای تظاهرات از قول مسئول «سندیکای پلیس امنیتی» فرانسه نوشت: بیشتر آشوبگران، فعالان سیاسیِ وابسته به جنبشهای چپ افراطی و گروههای آنارشیست انقلابیاند که زیر عنوان «بلوک سیاه» (بْلَک بلوُک) نیز از آنان نام میبرند. بسیاری از آنان دانشجو هستند و از خانوادههای بورژوا میآیند.
آنان با انگیزۀ ایدئولوژیک دست به خرابکاری میزنند. در تظاهرات خیابانی به دنبال درگیری و رویارویی با پلیس و نیروهای انتظامیاند و در درجۀ نخست، به نهادهای دستگاه دولت مانند شهرداریها و فرمانداریها یا نمادهای نظام سرمایهداری مانند بانکها، شرکتهای چندملیتی، رستورانهای زنجیرهای و فَست فود حمله میکنند.
دومین گروه اصلیِ این آشوبگران، غارتگران فرصتطلب و مجرمان عادیاند که روز به روز بر شمارشان افزوده میشود. آنان انگیزۀ صنفی، سیاسی یا امنیتی ندارند و به قصد سرقت و غارتِ مغازهها با تظاهرکنندگان درمیآمیزند. برپایۀ گزارشهای میدانی، بیشتر آنان جوانانی هستند که از مناطق شهری پیرامونی یا حومههای شهرهای بزرگ میآیند. آنان اعتنایی به خواستههای صنفی یا سیاسی تظاهرکنندگان نمیکنند. بیشتر آنان حاشیهنشیناند و عادت به ارتکاب جرایم عمومی و شخصی مانند سرقت، کلاهبرداری یا کتککاری دارند.
این گروه از آشوبگران برخلاف گروه اول، آغازکنندۀ درگیریها نیستند، بلکه از هرج و مرجی که حملات نیروهای پلیس برای پراکندن اعضای گروه اول و جلوگیری از خرابکاریهای آنان ایجاد میشود، استفاده می کنند و وارد معرکه میشوند. آنان هدفی جز دزدی و غارت ندارند. کِرکِرهها و ویترینهای مغازهها را میشکنند و کالاها را به غارت میبرند. آنان معمولاً به مغازههایی حمله میکنند که فروشندۀ کالاهایی با ارزشِ بالا هستند. زیرا می توانند آن کالاها را دوباره در بازار بفروشند. مانند عینکفروشیها، فروشگاههای تلفن، مغازههای لباسهای لوکسِ گرانقیمت و فروشگاههای تجهیزات الکترونیکی.
البته، بعضی از سازماندهندگان تظاهراتِ روز شنبه، شورش را مجاز میدانند. برای مثال، گردانندۀ وبسایت «جلیقه زردها» که عملیات پیشبینی شده را در شهرهای فرانسه در روز شنبه فهرست کرده بود، کاربستِ خشونت برضد دولت و شرکتهای چندملیتی را که به گفتۀ او «روز به روز زندگی میلیونها نفر را نابود میکنند»، «به حق» میداند. به نوشتۀ روزنامۀ «پاریزیَن»، او در تظاهراتی که قرار است در ۵ نوامبر / ۱۴ آبان ۱۴۰۵ برگزار شود، خواهان بینظمی همگانی و اختلال عمومی شده است.
پژوهشهای تاریخی نشان میدهند که جنبشهای اعتراضی در فرانسه معمولاً با خشونت همراه بوده است. کافی است نگاهی به تاریخ فرانسه بیفکنیم تا ببینیم چگونه پیش از ظهور تظاهراتِ مدرن خیابانی در این کشور، نارضایتیهای عمومی بهویژه در میان دهقانان بیشتر وقتها به شورشهای دهقانی و درگیریهای خونین با نیروهای دولتی میانجامید. در عصر مدرن، رابطۀ دولتهای فرانسه با خیابان همواره ستیزآمیز بوده و خشونتِ جنبشهای اعتراضی، واکنش خشونتآمیز دولتها را در پی داشته است.
«جنگ آرد» در ۱۷۷۵ میلادی / ۱۱۵۴ خورشیدی و حمله به زندان باستیّ (باستیل) در سال ۱۷۸۹ / ۱۱۶۸ نشاندهندۀ ستیز سیستماتیک مردم این کشور حتی به صورت شورشهای مسلحانه با نمادهای قدرت است. در جنگ آرد بیش از ۳۰۰ شورش به سبب افزایش قیمت نان و غلات روی داد و سرانجام به انقلاب بزرگ فرانسه انجامید. در پایان قرن نوزدهم و آغاز قرن بیستم، همزمان با نهادینه شدن حق تظاهرات، اعتصاب های کارگری یا به درگیریهای خشونتآمیز میانجامیدند و یا با سرکوب خونین ارتش رو به رو میشدند.
کارشناسان و ناظران آگاه، رویدادهای روز شنبه ۱۷ اکتبر ۲۰۲۶ را رویدادهایی بیسابقه در تاریخ اعتراضات خیابانی در فرانسه نمیدانند. با این حال، در واکنش به آشوب، غارت و خرابکاری در تظاهراتِ روز شنبه، احزاب سیاسی در حال تسویه حساب با یکدیگرند.
سباستیَن لوُکوُرنو، نخست وزیر، از همۀ احزاب سیاسی خواسته است به روشنی بگویند : «در کدامین جبهه قرار دارند». به درخواست او، احزاب سیاسی باید خشونت را بی هیچ ابهامی محکوم کنند. هماکنون، کم و بیش همۀ احزاب راست فرانسه، حزب «فرانسه تسلیمناپذیر» را به مشروعیت بخشیدن به خشونت یا فراهم کردن بهانه برای آشوبگران متهم میکنند. اما رهبر این حزب میگوید: اعضا و فعالانِ «فرانسه تسلیمناپذیر» هیچ مسئولیتی در غارت و خرابکاری ندارند و کاری جز این نکردهاند که از خواستههای تظاهرکنندگان پشتیبانی کنند. به عکس، حزب او دولت را متهم می کند که عمداً به دنبال ایجاد اختلاف و بینظمی است تا از رسیدگی به خواستههای اجتماعی سرباز زند. - سخنرانی مارکو روبیو، وزیر امور خارجۀ آمریکا، در نزدیکی نیایشگاه تاریخیِ آکروپولیس در مرکز آتن در ۷ اکتبر ۲۰۲۶ / ۱۵ مهر ۱۴۰۵ واکنش گستردۀ جمعی از ایرانیان را از افقهای فکری گوناگون برانگیخت. آنان در شبکههای اجتماعی و بعضی از رسانههای فارسی زبان چه در ایران و چه در خارج به سخنان او واکنش نشان دادند. محور اصلی سخنرانی وزیر امور خارجۀ آمریکا برخورد تمدنها، نگرانی از زوال و انحطاط تمدن غربی و رویارویی شرق و غرب بود.
او در آن سخنرانی گفت: امروز ما در یک دوراهی ایستادهایم. تاریخِ قرن آینده را دهۀ آینده خواهد نوشت. این که آیا غرب به سروری خود بر جهان ادامه خواهد داد یا تسلیم آیندهای از ضعف و بندگی و زوال خواهد شد، بستگی به راهی دارد که ما اکنون انتخاب میکنیم. در آن سخنرانی، وزیر امور خارجۀ آمریکا در عین حال که به دفاع از دکترین «اول آمریکا» - چنان که دونالد ترامپ آن را تعریف کرده است - پرداخت، از میراث فکری و فرهنگی غرب نیز دفاعی جانانه کرد، چنان که در سخنرانیِ فوریۀ گذشته در مونیخ کرده بود.
او با لحنی ستایشآمیز از بزرگانی مانند سقراط، گالیله، کِپلِر، نیوتن، و نیز از فیلسوفانِ مسیحیت مانند آگوستینِ قدیس و توماس آکویناس یاد کرد. با این حال، سخنرانی او تنها ادای احترام به بزرگان فکری غرب نبود، بلکه به ستایش از بدنامترین مردان تاریخ غرب نیز پرداخت که تاریکترین و بیرحمانهترین جنبههای استعمار غرب را نمایندگی میکنند، مانند «هِرنان کوُرتِس»، سردار اسپانیایی و فاتح امپراتوری «آزتِک» در قارۀ آمریکا که بیرحمیها و جنایتهایش را پیش از این، فیلسوفان و اندیشهگران عصر روشنایی مانند منتسکیو و دیدرو محکوم کرده بودند.
جالب این که مارکو روبیو که از نسل تبعیدیان کوبایی در «میامی» فلوریداست، خویشتن را نه پروردۀ آمریکا یا حتی آمریکای لاتین، بلکه از تبار اروپاییان میداند. او در آن سخنرانی گفت: دو قرن و نیم پس از تأسیس جمهوری آمریکا در آن سوی دنیا، امروز در مقام وزیر امور خارجۀ این جمهوری و نبیرۀ استعمارگرانی که از اسپانیا پا به جهان جدید (ینگه دنیا) گذاشتند، به اینجا آمدهام تا بگویم چقدر وامدار اروپا هستم. این حقیقت را هیچ فاصلۀ زمانی و مکانی نمیتواند از میان ببرد.
وزیر امور خارجۀ ایالات متحد سپس گفت: امروز زیاد شنیده میشود که یک سیاست خارجی روشنبینانه یعنی برتر شمردن خیر و صلاح جامعۀ جهانی بر منافع مردم خود. در اینجا نیز ما از یونانیان باستان بسیار میتوانیم بیاموزیم. آنان میدانستند که وفاداری به ملت خود یا مبارزه در راه منافع آن، نه خودخواهی است و نه درخور سرزنش.
در آن سخنرانی مارکو روبیو از «۳۰۰ اسپارتی» نام برد که الهامبخش فیلم هالیوودی «۳۰۰» در سال ۲۰۰۶ / ۱۳۸۴ بودند. در افسانهها آمده است که آن جنگجویان در نبرد معروف «ترموپیل» در سال ۴۸۰ پیش از میلاد از تسلیم شدن در برابر ارتش عظیم ایران (امپراتوری پارس) خودداری کردند. گفته میشود وقتی خشایارشا، پادشاه ایران (پارس)، به لئونیداس اول، پادشاه اسپارتیها، پیشنهاد کرد که اگر مردانش سلاحهای خود را زمین بگذارند، جانشان در امان خواهد بود، پاسخ شنید: بیا بگیر!
اصطلاح «بیا بگیر!» در ایالات متحد آمریکا تبدیل به شعار طرفداران حمل اسلحه شده است. «افسانۀ اسپارت» را نیز بسیاری از طرفداران راست افراطی در اروپا و آمریکا نمونۀ یک دولت نظامی بسیار منظم و از نظر نژادی خالص میدانند.
وزیر امور خارجۀ آمریکا کل سخنرانی خود را که ادای احترام به تمدن یونان و به دنبال آن، تمدن غرب بود، پیرامون صحنهای از تاریخ باستان شکل داده بود. در سال ۴۸۰ پیش از میلاد، سپاهیان خشایارشا وارد آتن شدند، معابد را آتش زدند و آکروپولیس را با خاک یکسان کردند. اما آتنیها پس از بازگشت، شهر را بازسازی کردند و پارتِنون (پرستشگاه آتِنا) را برساختند. این بنا بیست و پنج قرن دوام آورده است.
البته وزیر امور خارجۀ آمریکا نگفت که ایران امروز چه ربطی به ایرانِ خشایارشا دارد. اما انتخاب این رویداد تاریخی در جنگی که ایالات متحد و اسرائیل از ۲۸ فوریۀ ۲۰۲۶ / ۹ اسفند ۱۴۰۴ با ایران آغاز کردهاند، بسیار حساب شده است. درواقع، او با این مثالِ تاریخی حمله به ایران را در چارچوب تئوری «برخورد تمدنها» میگنجاند تا آن را توجیه کند. از نظر او، کشورهای غربی که او آنان را ادامهدهندگانِ فرهنگ یونانی میداند، باید با همان شور و شوقی از خود دفاع کنند که آتنیهای دوران باستان از خود کردند.
آموزگاران مارکو روبیو بهتر بود این را نیز به او میآموختند که بخش چشمگیری از متون فلسفی، پزشکی و علمی یونانی از طریق «شرق» به غرب منتقل شد. به گواهی بسیاری از پژوهشگران غربی، دانشمندان عرب و ایرانی بخش مهمی از میراث یونانی را پیش از انتقال به اروپای لاتین بازاندیشی و غنیتر کرده بودند. اروپای قرون وسطی از آثار ابن سینا، رازی، فارابی و ابن رشد فراوان سود جُست.
اما به گفتۀ بسیاری از کارشناسان، چرخش به سوی گفتمان تمدنی از سویی نشان دهندۀ فرسودگی سیاستهای راهبردی ایالات متحد در جنگ با ایران و از سوی دیگر، نشانۀ نفوذ روزافزونِ «نومحافظهکاران» در کاخ سفید است. پیش از مارکو روبیو، لیندسی گراهام، سناتور درگذشتۀ آمریکایی، نیز گهگاه گریزی به «جنگ تمدنی» با ایران میزد. او در گرماگرم جنگ ۳۹ روزه در مصاحبه با شبکۀ خبری «فاکس نیوز» گفت: صادقانه بر این باورم که سال ۲۰۲۶ سال پایان یک درگیری ۲۰۰۰ ساله خواهد بود.
حقیقت این است که نزدیک به هشت ماه پس از آغاز جنگ اسرائیل و آمریکا با ایران، دولت آمریکا نه تنها به هدفهای اولیهاش نرسید، بلکه سببساز بحرانی در منطقه و حتی در جهان شد که روز به روز گستردهتر و ژرفتر میشود. شماری از ایرانیان وابسته به افقهای فکری گوناگون و حتی مدافعان جمهوری اسلامی به سخنان وزیر امور خارجۀ آمریکا در آتن واکنش نشان دادهاند.
شکی نیست که سخنان او، ایرانیانی را هم که از آمریکا و اسرائیل برای براندازی جمهوری اسلامی دعوت به مداخلۀ نظامی کردند و به رهبران آن دو کشور در جنگ با ایران دلگرمی دادند، به فکر فروبرده است. به راستی این گروه از ایرانیان چه پاسخی دارند که به ادعاهای وزیر امور خارجۀ آمریکا در آتن بدهند؟
About تاریخ تازهها
رویدادهای روز که خمیرمایۀ «اخبارِ» رسانه ها را تشکیل می دهند، فراوان ریشه در گذشته دارند و گاه بیش از آنکه حاصل گریز ناگهانی احوال روز باشند، نتیجۀ دیگرگون شدن هر چند کُند، اما ژرف و پایدار روزگاری دراز مدت اند. «تاریخ تازهها» بر گذشتۀ رخدادهای روز می نگرد و در این نظر و گذر پیشینۀ چرخشهای کنونی را باز می نماید.
Podcast website