De Technoloog | BNR

Alles zou 3D-geprint worden: van speelgoed tot complete huizen en iedereen zou thuis een printer hebben staan. Die hype is allang voorbij. Intussen groeit de 3D-printmarkt stilletjes door met zo’n 20 procent per jaar, veel sneller dan de wereldeconomie. Alleen niet op de plekken waar we dat ooit verwachtten.
Marleen Vogelaar was er vanaf het begin bij. In 2008 ging ze met Shapeways live met de allereerste upload- en printservice ter wereld: je uploadt je eigen 3D-ontwerp en krijgt het geprint thuisgestuurd. Het bedrijf begon in Eindhoven met steun van de lifestyle-incubator van Philips en verhuisde in 2010 naar New York. Toen de investeerders bleven aandringen op hypergroei in plaats van winst, vertrok Vogelaar in 2014. Tien jaar later ging Shapeways failliet, maar maakte een doorstart met Vogelaar aan het roer.
Inmiddels is Shapeways een puur B2B-bedrijf. Het print voor makers van robots, drones en medische hulpmiddelen: bedrijven die geen miljoenen stuks nodig hebben, maar een paar honderd per maand. Tegelijk is thuisprinten volwassen geworden. Er staan wereldwijd zo’n 150 keer meer 3D-printers in huis dan in 2014, en via het platform Thangs downloaden hobbyisten ontwerpen van hun favoriete designers. Maar de markt voor thuisprinters is grotendeels in Chinese handen, en dat roept vragen op over wat er met je data gebeurt.
Ben van der Burg en Mark Beekhuis gaan in gesprek met Marleen Vogelaar, oprichter en CEO van Shapeways. We blikken terug op de hype, horen wat er misgaat als durfkapitaal het tempo bepaalt en bespreken waar de groei nu zit, van defensie tot robots. Je hoort het allemaal in deze nieuwe aflevering van De Technoloog.
Reacties en ideeën zijn altijd welkom via technoloog@bnr.nl
Gast
Marleen Vogelaar
Video
https://www.youtube.com/@bnrtech
Over De Technoloog
Mark Beekhuis en Ben van der Burg gaan in gesprek met spraakmakende experts over technologische ontwikkelingen en de impact op onze samenleving. Want technologie is overal om ons heen, in onze broekzak en soms zelfs op ons hoofd. Van AI naar ruimtevaart, van chips naar het metaverse en van mobiele telefonie naar ICT-recht. In een open en vooral nieuwsgierig gesprek krijgt de luisteraar samen met Mark en Ben een razend interessant mini-college.
Over de makers
Mark Beekhuis (1969) is presentator, journalist, radio- en podcastmaker met een focus op wetenschap, politiek en technologie. Hij won de eerste Dutch Podcast Award in de categorie Nieuws met Newsroom en maakte de afgelopen jaren onder meer de serie De Kwestie Wolf en de Nieuws Top 150. Daarnaast presenteert hij wekelijks de podcasts Studio Den Haag en De Technoloog. Ook kun je hem kennen van zijn vele bijdragen op BNR Nieuwsradio.
Ben van der Burg (1968) is presentator en tech commentator. Buiten het winnen van de eerste Dutch Podcast Award in de categorie Technologie won hij nooit iets, hij werd altijd tweede. Naast de Technoloog presenteert hij De Grote Tech Show op BNR en je kent hem wellicht van media bijdrages op BNR Nieuwsradio of TV.
Rosanne Peters is techredacteur en maakt De Grote Tech Show en De Technoloog. Sinds 2025 doet ze redactie- en productiewerk en is zij te horen in de Tech Update tijdens De Ochtend- en Avondspits.
Daniël Mol is redacteur van De Technoloog. Hij voegde zich in 2021 bij het team en is ook redacteur van de Cryptocast en De Grote Tech Show.


See omnystudio.com/listener for privacy information.

Een speciaal ontwikkelde, fotonische chip om netwerkcommunicatie te verbeteren. De Twentse startup Sabratha gebruikt hiervoor lithiumniobaat dat elektriciteit heel efficiënt naar licht kan omzetten. Voor datacommunicatie over glasvezel essentieel. Ook de ruis kan eruit gefilterd worden, en dat is niet het enige waar lithiumniobaat in excelleert.
Door het hoge efficiëntiegehalte is deze chip een stuk energiezuiniger. De chip verbruikt naar verwachting tien keer minder stroom dan de huidige netwerkapparatuur, en kan de enorme datastromen aan op drukke plekken zoals stadions of treinstations.
Op dit moment zijn er twee gangbare manieren om data over glasvezel te versturen. Enerzijds is dat de digitale infrastructuur, waar licht in nullen en enen digitaal wordt verstuurd. Anderzijds wordt ook gekeken naar analoge oplossingen, waar signalen zonder processing direct worden omgezet naar licht. Dat is vaak prijzig en loopt tegen bepaalde limieten aan. Sabratha hoopt die limieten achter zich te laten en een hoop energie te besparen.
Lithiumniobaat bestaat eigenlijk al 40 jaar, maar werd vrij recent op Harvard pas in de chipvorm gegoten. Kees Franken, medeoprichter en ceo van Sabratha, promoveerde daar cum laude op lichtbronnen op een chip en bracht de kennis vervolgens mee terug naar Twente.
In deze aflevering praten Ben van der Burg en Mark Beekhuis over de veelbelovende techniek, het speelveld en de toekomstmogelijkheden van deze startup in Twente.
Reacties en ideeën zijn altijd welkom via technoloog@bnr.nl
Gast
Kees Franken
Video
https://www.youtube.com/@bnrtech
Over De Technoloog
Mark Beekhuis en Ben van der Burg gaan in gesprek met spraakmakende experts over technologische ontwikkelingen en de impact op onze samenleving. Want technologie is overal om ons heen, in onze broekzak en soms zelfs op ons hoofd. Van AI naar ruimtevaart, van chips naar het metaverse en van mobiele telefonie naar ICT-recht. In een open en vooral nieuwsgierig gesprek krijgt de luisteraar samen met Mark en Ben een razend interessant mini-college.
Over de makers
Mark Beekhuis (1969) is presentator, journalist, radio- en podcastmaker met een focus op wetenschap, politiek en technologie. Hij won de eerste Dutch Podcast Award in de categorie Nieuws met Newsroom en maakte de afgelopen jaren onder meer de serie De Kwestie Wolf en de Nieuws Top 150. Daarnaast presenteert hij wekelijks de podcasts Studio Den Haag en De Technoloog. Ook kun je hem kennen van zijn vele bijdragen op BNR Nieuwsradio.
Ben van der Burg (1968) is presentator en tech commentator. Buiten het winnen van de eerste Dutch Podcast Award in de categorie Technologie won hij nooit iets, hij werd altijd tweede. Naast de Technoloog presenteert hij De Grote Tech Show op BNR en je kent hem wellicht van media bijdrages op BNR Nieuwsradio of TV.
Rosanne Peters is techredacteur en maakt De Grote Tech Show en De Technoloog. Sinds 2025 doet ze redactie- en productiewerk en is zij te horen in de Tech Update tijdens De Ochtend- en Avondspits.
Daniël Mol is redacteur van De Technoloog. Hij voegde zich in 2021 bij het team en is ook redacteur van de Cryptocast en De Grote Tech Show.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Je bestelt drugs en tien minuten later staat er iemand met een scooter voor de deur. In de tijd van onze 10-minuteneconomie wil de klant niet alleen boodschappen, maar óók illegale producten snel geleverd krijgen. Het is één van de redenen dat steeds meer illegale handel plaatsvindt op een platform zoals Telegram. Openbare groepen met een menukaart, betalen met een Tikkie en binnen een uur bij je thuis bezorgd. Het is makkelijker, maar veiliger is het niet.
Op het darkweb zijn de marktplaatsen namelijk gereguleerd. Geld blijft in escrow staan tot het pakketje is geleverd en met reviews houden kopers en verkopers elkaar eerlijk. Op Telegram kiezen verkopers zelf hoe ze worden betaald, en dat blijkt opvallend vaak gewoon via de bank te gaan. Is het enkel gemakszucht? Ook de slimste criminelen maken fouten. Een terug te herleiden vakantiefoto op het internet of bitcoins die rechtstreeks naar een gereguleerde exchange gaan, het hoeft maar één keer mis te gaan en al die moeite om anoniem te blijven is voor niks geweest.
Grootschalig onderzoek van miljoenen Telegramadvertenties laat zien wat er allemaal verhandeld wordt op het platform. Rolf van Wegberg, universitair hoofddocent Cybercrime and Governance aan de TU Delft, combineert criminologie met grootschalige data-analyse en onderzoekt hoe criminele netwerken werken, zodat politie en justitie het meest efficiënt kunnen ingrijpen.
Toch is het darkweb niet alleen een duistere plek. Het biedt ook een vrijplaats voor klokkenluiders, journalisten en activisten in landen waar privacy geen vanzelfsprekendheid is. Moet er altijd een plek op het internet blijven waar je echt anoniem kunt zijn? En wie zijn de tussenpartijen, van hosters tot banken, die kunnen helpen om criminelen het werk moeilijker te maken? Ben van der Burg en Mark Beekhuis bespreken het allemaal in deze nieuwe aflevering van De Technoloog.
Reacties en ideeën zijn altijd welkom via technoloog@bnr.nl
Gast
Rolf van Wegberg
Video
https://www.youtube.com/@bnrtech
Over De Technoloog
Mark Beekhuis en Ben van der Burg gaan in gesprek met spraakmakende experts over technologische ontwikkelingen en de impact op onze samenleving. Want technologie is overal om ons heen, in onze broekzak en soms zelfs op ons hoofd. Van AI naar ruimtevaart, van chips naar het metaverse en van mobiele telefonie naar ICT-recht. In een open en vooral nieuwsgierig gesprek krijgt de luisteraar samen met Mark en Ben een razend interessant mini-college.
Over de makers
Mark Beekhuis (1969) is presentator, journalist, radio- en podcastmaker met een focus op wetenschap, politiek en technologie. Hij won de eerste Dutch Podcast Award in de categorie Nieuws met Newsroom en maakte de afgelopen jaren onder meer de serie De Kwestie Wolf en de Nieuws Top 150. Daarnaast presenteert hij wekelijks de podcasts Studio Den Haag en De Technoloog. Ook kun je hem kennen van zijn vele bijdragen op BNR Nieuwsradio.
Ben van der Burg (1968) is presentator en tech commentator. Buiten het winnen van de eerste Dutch Podcast Award in de categorie Technologie won hij nooit iets, hij werd altijd tweede. Naast de Technoloog presenteert hij De Grote Tech Show op BNR en je kent hem wellicht van media bijdrages op BNR Nieuwsradio of TV.
Rosanne Peters is techredacteur en maakt De Grote Tech Show en De Technoloog. Sinds 2025 doet ze redactie- en productiewerk en is zij te horen in de Tech Update tijdens De Ochtend- en Avondspits.
Daniël Mol is redacteur van De Technoloog. Hij voegde zich in 2021 bij het team en is ook redacteur van de Cryptocast en De Grote Tech Show.
See omnystudio.com/listener for privacy information.

Voor de een is hij een visionair en een voorbeeld, voor de ander is hij een baas onder wie medewerkers publiek worden vernederd, en wiens bedrijf oud-medewerkers voor de rechter daagt. Over bunq-oprichter Ali Niknam heerst verdeeldheid. Wat voor eigenschappen en wat voor karakter heb je nodig om in Nederland succesvol techmiljardair te worden?
NRC-onderzoeksjournalist Stijn Bronzwaer schreef samen met Joris Kooiman en Merijn Rengersen een boek over hem: 'De eenzame strijd van een techmiljardair'. Daarin beschrijft hij hoe Niknam als jonge jongen met zijn ouders uit Iran vluchtte en in een nieuwbouwwijk in Gouda terecht kwam. Voor zijn veertigste had hij drie miljardenbedrijven gebouwd: webhoster TransIP, een datacenterbedrijf en online bank bunq. Niknam werkte niet mee aan het boek en noemt het een afrekening.
Uit het portret komt iemand naar voren die, vergelijkbaar met Elon Musk, technische kennis combineert met een sterk commercieel instinct. Hij heeft een enorme bewijsdrang, heeft vaak gelijk en raakt snel teleurgesteld in mensen die zijn tempo niet bijbenen. Vooral is hij iemand die steeds wordt beloond voor zijn hardheid. Dat begint bij TransIP, waar hij na een conflict met zijn medeoprichters als winnaar overblijft. Bij bunq gaat het verder: daar is negen uur echt negen uur. Anders volgen flinke consequenties.
Ook komen de rechtszaken tegen oud-medewerkers aan bod, net als de fraudezaken waarbij klanten binnen een uur hun spaargeld kwijtraakten en de race met Revolut om de Amerikaanse markt. Tot slot de vraag waar Bronzwaer zelf ook mee blijft zitten: is dit de manier, en willen we dit als samenleving? Of heeft Nederland juist meer ondernemers als Niknam nodig om minder afhankelijk te worden van Amerikaanse technologie?
Ben van der Burg en Mark Beekhuis duiken in de wereld van techmiljardair Ali Niknam in deze nieuwe aflevering van De Technoloog.
Reacties en ideeën zijn altijd welkom via technoloog@bnr.nl
Gast
Stijn Bronzwaer
Video
https://www.youtube.com/@bnrtech
Over De Technoloog
Mark Beekhuis en Ben van der Burg gaan in gesprek met spraakmakende experts over technologische ontwikkelingen en de impact op onze samenleving. Want technologie is overal om ons heen, in onze broekzak en soms zelfs op ons hoofd. Van AI naar ruimtevaart, van chips naar het metaverse en van mobiele telefonie naar ICT-recht. In een open en vooral nieuwsgierig gesprek krijgt de luisteraar samen met Mark en Ben een razend interessant mini-college.
Over de makers
Mark Beekhuis (1969) is presentator, journalist, radio- en podcastmaker met een focus op wetenschap, politiek en technologie. Hij won de eerste Dutch Podcast Award in de categorie Nieuws met Newsroom en maakte de afgelopen jaren onder meer de serie De Kwestie Wolf en de Nieuws Top 150. Daarnaast presenteert hij wekelijks de podcasts Studio Den Haag en De Technoloog. Ook kun je hem kennen van zijn vele bijdragen op BNR Nieuwsradio.
Ben van der Burg (1968) is presentator en tech commentator. Buiten het winnen van de eerste Dutch Podcast Award in de categorie Technologie won hij nooit iets, hij werd altijd tweede. Naast de Technoloog presenteert hij De Grote Tech Show op BNR en je kent hem wellicht van media bijdrages op BNR Nieuwsradio of TV.
Rosanne Peters is techredacteur en maakt De Grote Tech Show en De Technoloog. Sinds 2025 doet ze redactie- en productiewerk en is zij te horen in de Tech Update tijdens De Ochtend- en Avondspits.
Daniël Mol is redacteur van De Technoloog. Hij voegde zich in 2021 bij het team en is ook redacteur van de Cryptocast en De Grote Tech Show.

See omnystudio.com/listener for privacy information.

Algoritmen hebben de neiging te discrimineren. Heel menselijk eigenlijk. Maar niet goed natuurlijk. Daarom is het best gek dat we discriminatie een enorm probleem vinden -lees artikel 1 van de Grondwet er even op na- behalve als een computer de dader is.
Reden voor een gesprek met Sennay Ghebreab, hoogleraar AI aan de UvA en lid van de voormalige Staatscommissie tegen Discriminatie en Racisme. Over gezichtsherkenning, risicoprofielen, datagedreven profileringspraktijken, en alle andere plekken waar het mis kan gaan.
Want in de wereld van de algoritmen lijkt de wet van Murphy meer waar dan ooit. Ook met de beste bedoelingen worden de meest lelijke algoritmen gemaakt.
Daarnaast werpt Ghebreab een blik in de spiegel. Bijna letterlijk. Hij legt uit hoe deze technologie uit de vroege Middeleeuwen lijkt op de AI van vandaag.
Reacties en ideeën zijn altijd welkom via technoloog@bnr.nl
Gast
Sennay Ghebreab
Video
www.youtube.com/@bnrtech
Over De Technoloog
Mark Beekhuis en Ben van der Burg gaan in gesprek met spraakmakende experts over technologische ontwikkelingen en de impact op onze samenleving. Want technologie is overal om ons heen, in onze broekzak en soms zelfs op ons hoofd. Van AI naar ruimtevaart, van chips naar het metaverse en van mobiele telefonie naar ICT-recht. In een open en vooral nieuwsgierig gesprek krijgt de luisteraar samen met Mark en Ben een razend interessant mini-college.
Over de makers
Mark Beekhuis (1969) is presentator, journalist, radio- en podcastmaker met een focus op wetenschap, politiek en technologie. Hij won de eerste Dutch Podcast Award in de categorie Nieuws met Newsroom en maakte de afgelopen jaren onder meer de serie De Kwestie Wolf en de Nieuws Top 150. Daarnaast presenteert hij wekelijks de podcasts Studio Den Haag en De Technoloog. Ook kun je hem kennen van zijn vele bijdragen op BNR Nieuwsradio.
Ben van der Burg (1968) is presentator en tech commentator. Buiten het winnen van de eerste Dutch Podcast Award in de categorie Technologie won hij nooit iets, hij werd altijd tweede. Naast de Technoloog presenteert hij De Grote Tech Show op BNR en je kent hem wellicht van media bijdrages op BNR Nieuwsradio of TV.
Rosanne Peters is techredacteur en maakt De Grote Tech Show en De Technoloog. Sinds 2025 doet ze redactie- en productiewerk en is zij te horen in de Tech Update tijdens De Ochtend- en Avondspits.
Daniël Mol is redacteur van De Technoloog. Hij voegde zich in 2021 bij het team en is ook redacteur van de Cryptocast en De Grote Tech Show.
Deze shownotes zijn gemaakt door Mark, hij heeft er waarschijnlijk AI bij gebruikt.
See omnystudio.com/listener for privacy information.